binnen spelen. Buiten Spelen.
géén vervlogen droom!

reizende tentoonstelling

Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan pakt het Speelgoedmuseum uit met een unieke rondreizende tentoonstelling. Deze wordt opgezet in samenwerking met verschillende lokale erfgoedverenigingen.

Onderzoek naar spelgedrag
In 2004 pakte het Speelgoedmuseum uit met de resultaten van een uitgebreid onderzoek naar het spelgedrag van kinderen doorheen de 20e eeuw tot vandaag. Zowel spelonderzoekers uit verschillende wetenschappelijke disciplines, als beleidsmakers en de speelgoedindustrie stelden een hele resem vragen. De hoofdvraag was in feite: ‘In hoeverre spelen kinderen nog de dag van vandaag, en hoe was het vroeger?’. De verwerking van de verkregen antwoorden resulteerde in een lijvig rapport. Het Speelgoedmuseum verkoos echter om de resultaten van het onderzoek op een ludieke manier aan te bieden voor een groot publiek. Concreet gebeurde dit al via de SPEELDAG (14 mei 2006, 6 mei 2007 en 18 mei 2008) en nu ook door deze tentoonstelling. Het onderzoek kreeg de steun van de Vlaamse Gemeenschap en de Belgische Speelgoedfederatie.

Spel en speelgoed: getuigen van ons rijk spelpatrimonium
Elk stukje speelgoed vertelt een verhaal over het materiële erfgoed waar het onlosmakelijk mee verbonden is (technische ontwikkelingen, materiaalgebruik, enz.). Tegelijkertijd is speelgoed ook een drager van immaterieel erfgoed. De verhalen over hoe en wanneer iemand (met zijn speelgoed) speelde, geven informatie over verschillende generaties, sociale achtergronden en veranderende opvattingen van kinderen én ouders. Kortom, we komen zo heel veel te weten over de cultuur en de maatschappij van vroeger en nu. Speelgoed is bijgevolg niet alleen een volwaardige erfgoeddrager, het kan terecht beschouwd worden als een ‘spiegel van de grote wereld’.

Uitwisselingstentoonstelling
De tentoonstelling bestaat uit twee delen. In het eerste deel wordt een algemeen chronologisch overzicht gegeven van de spelcultuur in Vlaanderen van 1900 tot nu. In het tweede deel, dat wordt ingevuld door de heemkring zelf, wordt het lokale spelerfgoed onder de aandacht gebracht.
Op een ludieke manier worden resultaten van het onderzoek kenbaar gemaakt. Zo blijkt onder meer dat kinderen nu meer vrije tijd hebben dan 100 jaar geleden, maar dat ze eigenlijk veel minder spelen (gemiddeld minder dan 2 uur per dag). Kinderen spelen nu veel minder buiten dan vroeger, maar het belang van de tuin is wel aanzienlijk toegenomen. De komst van televisie en computer, meer verkeersdrukte en het onveiligheidgevoel zijn hierbij stuk voor stuk bepalende factoren.
De leefwereld van het kind werd doelbewust als inspiratiebron gekozen. Zo kan iedere bezoeker zich weer heel even kind voelen en terugblikken op de eigen kinderjaren. We brengen herinneringen en (straffe) verhalen uit onze kindertijd weer onder de aandacht en we gaan actief op zoek naar het collectieve spel- en speelgoedgeheugen. Alleen zo krijgt ook nostalgie een kans en blijft er ruimte om te vertellen, te luisteren én te verzamelen.

Zelf spelen
Bij de tentoonstelling hoort een spellenkoffer die door de organisatoren kan gebruikt worden. De koffer omvat een heel gamma aan klassieke spellen die in de loop van de 20e eeuw zowel binnen als buiten gespeeld werden. In groepsverband krijgt de bezoeker de gelegenheid om onze spelcultuur spelenderwijs te leren kennen en zich bewust te worden van het spelerfgoed dat ieder van ons bezit.

Spel en speelgoed: volwaardig erfgoed
Met deze tentoonstelling zet het Speelgoedmuseum zijn onderzoek naar spelgedrag verder. De samenwerking met lokale erfgoedverenigingen biedt het Speelgoedmuseum de kans om gegevens te blijven verzamelen. Dit kan gebeuren door de uitwisseling op het vlak van lokale spelgebruiken die door de verenigingen gekend zijn, maar ook door middel van een enquête bij de bezoekers. Anderzijds kunnen de lokale partners op hun beurt beroep doen op de expertise en de collectie van het Speelgoedmuseum.

Het tentoonstellingsprogramma

2007
• Streekmuseum voor de Zuiderkempen, Oevel: 8/07 tot 5/08
• Cultureel Centrum, Wachtebeke: 25/08 tot 16/09
• Villa Snoeck, Aalter: 22/09 tot 30/09
• Heemkundige Kring De Vlierbes, Beerse-Vlimmeren: 13/10 tot 15/10
• Kempisch Museum, Brecht: 20/10 tot 28/10
• Sincfala, Museum van de Zwinstreek, Knokke-Heist: 15/12/07 tot 20/01/08

2008
• Home Bloemenbos, Zelzate: 25/02 tot 23/03
• Volkskundemuseum, Dendermonde: 1/04 tot 1/06
• Heemkundige kring Heymissen, Hemiksem: 6/07 tot 24/08
• Stedelijk museum, Aarschot: 29/8 tot 26/10
• Gemeentearchief, Mol: 5/11 tot 30/11
• Bibliotheek, Putte: 5/12 tot 31/12

2009
• Museum van Deinze en de Leiestreek, Deinze: 30/01 tot 1/03

Momenteel in:

• Heemkundige Kring Wissekerke te Bazel: 19/04 tot 18/10